ความเป็นมา
          เครือข่ายคณะทำงานเสริมสร้างความเข้มแข็งองค์กรชุมชน จังหวัดแม่ฮ่องสอน ได้ก่อตัวจากส่วนต่าง ๆ ที่มีความคิดเห็นตรงกันว่า ถึงเวลาที่จะร่วมกันพัฒนาแม่ฮ่องสอน โดยให้คนแม่ฮ่องสอนพึ่งตนเองได้มากที่สุด อย่างมีศักดิ์ศรี เดิมคณะทำงานได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนเพื่อสังคม (SIF) การทำงานที่ผ่านมาคณะทำงานได้มีการปรับกระบวนการทำงานเพื่อกระจายการดำเนินงานสู่อำเภอ และกระจายตัวในวงกว้างในระดับฐานล่าง (ตำบล, หมู่บ้าน)
          ต่อมาในปี 2544 คณะทำงานส่วนราชการ ประชาคม สกว. ประชารัฐ ได้จัดเวทีสรุปบทเรียนการทำงานและกำหนดทิศทางก้าวย่าง ในการทำงานภาคประชาชนเพื่อไม่ให้เกิดกลไกการจัดการที่ซ้ำซ้อน ในวันที่ 22 - 23 ธันวาคม 2544 ณ ห้องประชุมสำนักงานสาธารณสุข จังหวัดแม่ฮ่องสอน ที่ประชุมเห็นสมควรในการบูรณาการทำงานที่มีอยู่ ให้เป็นหนึ่งเดียว โดยใช้ชื่อ "เครือข่ายคณะทำงานเสริมสร้างความเข้มแข็งองค์กรชุมชน จังหวัดแม่ฮ่องสอน" (คสข.จ.แม่ฮ่องสอน)

          จุดแข็ง
                    1. มีการประชุมเพื่อติดตามสถานการณ์เครือข่ายทุกเดือน
                    2. คณะทำงานทำงานด้วยใจรัก และเกิดการยอมรับซึ่งกันและกัน
                    3. มีคณะทำงานครอบคลุมทุกพื้นที่
                    4. คณะทำงานถูกแต่งตั้งโดยผู้ว่าราชการจังหวัด (ง่ายต่อการทำงานมากขึ้น)
                    5. ได้รับการยอมรับการองค์กรต่าง ๆ มากขึ้น
                    6. สมาชิกหลากหลายมาจากหลายองค์กร
                    7. มีความเป็นเอกภาพในระดับหนึ่ง
                    8. มีการบูรณาการของภาคประชาสังคมทั้งระบบ
                    9. แกนนำมีความมุ่งมั่นในการทำงาน
                  10. การสานต่องาน , การต่อยอดของงานมีอย่างต่อเนื่อง , มีความเสียสละ
                  11. เกิดการทำงานร่วมกัน เช่น องค์กรพัฒนาเอกชน , ภาคราชการ , เครือข่ายประเด็น , ชาวบ้าน ฯลฯ
                  12. มีเวทีสรุปบทเรียน , และแนวทางในการแก้ไขปัญหาอย่างต่อเนื่อง
                  13. ทำงานตามยุทธศาสตร์ได้มาก

          จุดอ่อน
                    1. ผู้ประสานงานเครือข่ายมีการเปลี่ยนตัวบ่อยครั้ง
                    2. ระบบงานเอกสารล่าช้า
                    3. ระบบการบริหารจัดการเครือข่ายไม่ดี (การสื่อสาร ข้อมูล)
                    4. โครงสร้างของเครือข่ายไม่ชัดเจนการเข้าออกขาดการบันทึก
                    5. ศูนย์ประสานงานเครือข่ายยังไม่เป็นรูปร่าง
                    6. ขาดฐานข้อมูลในการทำงาน
                    7. ระบบข้อมูลที่มี การจัดเก็บไม่เป็นระบบ
                    8. ระบบการส่งต่อข้อมูลจากบนลงล่าง / ล่างขึ้นบน ไม่ค่อยสมบูรณ์
                    9. สื่อ , การประชาสัมพันธ์เครือข่ายยังมีน้อย
                  10. ยุทธศาสตร์ของเครือข่ายในเชิงพื้นที่ , เชิงประเด็น ไม่มีความชัดเจน (ยกเว้นเกษตรยั่งยืน และสุขภาพ)
                  11. การพัฒนาและกลไกการจัดการของเครือข่ายเชิงประเด็น ส่วนใหญ่ไม่มี
                  12. ขาดทักษะเชิงวิชาการ
                  13. ปริมาณงานที่ลงในพื้นที่มีมาก ทำให้บางครั้งคุณภาพของงานดีไม่ดีเท่าที่ควร
                  14. โครงการที่รับเข้ามาใหม่ ไม่ได้ผ่านการกลั่นกรองและรับรองจากเครือข่าย ฯ
                  15. การวิเคราะห์โครงการต่าง ๆ ที่รับมามีการวิเคราะห์ก่อนปฏิบัติน้อยเกินไป
                  16. แผนงานไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตของชุมชน
                  17. ขาดการวิเคราะห์ข้อมูลองค์กรภายนอก ที่มาจากแหล่งต่าง ๆ
                  18. ระบบราชการไม่เอื้ออำนวย ต่อคณะทำงาน
                  19. ยังไม่ได้รับการยอมรับจากภาคราชการเท่าที่ควร

          โอกาส
                    1. ปัจจุบันกระแสพัฒนาโดยยึดชุมชนเป็นหลักมากขึ้น
                    2. การเพิ่มมากขึ้นของแหล่งสนับสนุนด้านงบประมาณ
                    3. นโยบายระดับต่าง ๆ เอื้อประโยชน์ในการทำงานเครือข่ายมากขึ้น
                    4. ยุทธศาสตร์การทำงาน "คสข" สอดคล้องกับยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดแม่ฮ่องสอน
                    5. มีการยอมรับจากหน่วยงานราชการ
                    6. ขนาดพื้นที่เหมาะสมต่อการดำเนินงาน
                    7. กระแสบริโภคนิยม วัตถุนิยม เข้าถึงยาก
                              7.1 ปลอดภัย
                              7.2 บริโภคนิยมน้อย (ไม่มีห้างใหญ่ ๆ โรงหนัง เทค บาร์)
                              7.3 วัฒนธรรมไม่ถูกคุกคาม
                    8. สิ่งแวดล้อมต่าง ๆ ที่เอื้ออำนวย
                              8.1 มีความหลากหลายของ วัฒนธรรม
                              8.2 ทรัพยากรธรรมชาติ (ดิน น้ำ ป่า)
                              8.3 ทุนทางสังคมที่ยังอยู่
                              8.4 วิถีชีวิตที่เหมาะสม , ดำเนินชีวิตแบบพอเพียงเป็นส่วนใหญ่

          อุปสรรค
                    1. ด้านการติดต่อสื่อสาร การคมนาคม
                    2. ระบบราชการ
                    3. เงื่อนไขแหล่งทุน
                    4. กฎหมาย ไม่ทันต่อเหตุการณ์/ ไม่มีการปรับปรุง/ และไม่สอดคล้องกับ รธน.2540

          ช่วงแลกเปลี่ยน
          ในการหาแนวทางในการแก้ไขปัญหา / อุปสรรคต่าง ๆ ต้องมาจากการมีส่วนร่วมในการระดมความคิดเพื่อแก้ไขปัญหานั้น ๆ ยกตัวอย่างเช่น ผู้ประสานงาน เพราะที่ผ่านมามีการเปลี่ยนตัวผู้ประสานบ่อยครั้ง ทำให้กระทบถึงการประสานงานกับภาคีร่วมต่าง (แหล่งทุน ภาคราชการ องค์กรท้องถิ่นต่าง ๆ เป็นต้น)
แนวทางในการแก้ไขปัญหาต่อ
          อีกจุดอ่อนหนึ่งในคณะทำงาน คือ โครงสร้างบทบาทหน้าที่ ที่มีการแบ่งงานกันตามความเหมาะสมปัจจุบันบางตำแหน่งคนทำงานก็ขาดหายไปงานไม่ต่อเนื่อง จำนวนคนในฝ่ายนั้นลดน้อยลง จึงเป็นสิ่งที่เครือข่ายต้องปรับปรุงโครงสร้างบทบาทหน้าที่ให้เหมาะสมกับสภาพปัจจุบัน โดยอาจมีการสรรหาคัดเลือกคณะทำงานแต่ละฝ่ายขึ้นมาใหม่ในการประชุมประจำเดือน พ.ย. 2546

ยุทธศาสตร์ "คสข" จังหวัดแม่ฮ่องสอน

1. ด้านการบริหารจัดการ
          - องค์กร โครงสร้างบทบาทหน้าที่ ข้อตกลง โดยมีจุดมุ่งหมาย และเป้าหมายร่วมกัน
          - การจัดการด้านการเงิน
          - ระบบฐานข้อมูลองค์กร
          - การจัดทำแผน การ
                     การวางแผน
                     การควบคุมกำกับ
                     การติดตาม/ ประเมินผล
          - สวัสดิการคนทำงาน (การระดมทุน โดย การบริจาค ,แหล่งทุน ,องค์กรต่าง ๆ )
          - เวที อบรมพัฒนาทีมงาน เพิ่มวิทยากรกระบวนการ (เสริมเทคนิค)
          - การบูรณาการโครงการ
          - การประชาสัมพันธ์และเผยแพร่ผลงานสู่สาธารณะ
                     วิทยุชุมชน / TV
                     เอกสารแผ่นพับ
                     งานมหกรรม , สมัชชา

การเชื่อมโยงเครือข่าย บูรณาการทุกภาคส่วน
          - ขยายเครือข่าย

การจัดการความรู้เชิงประเด็น (ดิน น้ำ ป่า เกษตร อื่น ๆ )
          - ฐานข้อมูล
          - กลไกและโครงสร้างการจัดการ
          - ปัญหาสถานการณ์
          - แผนงานกิจกรรม
          - ยุทธศาสตร์
          - ประชาสัมพันธ์
          จากประเด็นยุทธศาสตร์ คสข.แม่ฮ่องสอน 3 ประเด็นและแตกงานย่อย ๆ อีกมากในแต่ละยุทธศาสต์ ที่ต้องการการพัฒนาเพื่อยกระดับเครือข่าย

ผลการจัดลำดับความสำคัญในยุทธศาสตร์

ลำดับ	ประเด็น	คะแนน
1	พัฒนาศักยภาพ	27
2	งานข้อมูล / องค์ความรู้	19
3	การประชาสัมพันธ์ / สร้างความเข้าใจ / ยอมรับ	11
4	การเชื่อมโยงเครือข่าย	2

แบ่งกลุ่มตามประเด็น

กลุ่มที่ 1 การพัฒนาศักยภาพคนทำงาน
          การพัฒนาศักยภาพเครือข่ายคณะทำงาน เครือข่ายต้องมียุทธศาสตร์เพื่อดำเนินงาน มีแผนงาน เป้าหมายวัตถุประสงค์ รวมถึงมีการติดตามประเมินผล
          สิ่งที่ต้องทำเร่งด่วนเพื่อพัฒนาเครือข่าย
           การวางเป้าหมายในการทำงานให้เป็นในทิศทางเดียวกัน รวมถึงวัตถุประสงค์และแผนงาน
           การพัฒนาศักยภาพทำงาน เช่น จับประเด็น , บันทึก , ทำรายงาน เป็นต้น
           กลไกการจัดการ
                    1. ศูนย์ประสานงาน มีสถานที่ที่แน่นอน ในศูนย์ประสานงานต้องมีข้อมูลองค์กร กลุ่มเครือข่าย ความเคลื่อนไหวของกลุ่มองค์กรต่าง ๆ มีเจ้าหน้าที่ประจำ เพื่ออำนวยความสะดวกต่าง ๆ
                    2. บทบาทหน้าที่ ของเจ้าหน้าที่ประจำ อาสาสมัคร ผู้ประสานงาน ให้มีบทบาทหน้าที่ชัดเจน และทำงานร่วมกันเป็นทีม เช่น ผู้ประสานงาน หน้าที่ ติดตามงานเครือข่ายเชิงประเด็น เชิงพื้นที่ , ประสานงานในแนวราบ/ดิ่ง รวมถึงการบันทึกและการประมวลผลข้อมูลความรู้และความเคลื่อนไหวต่าง ๆ
                    3. โครงสร้าง / กลไก โครงสร้างคณะทำงานควรระบุวาระการดำรงตำแหน่ง พร้อมทั้งกำหนดจำนวนฝ่ายงานให้เหมาะสมกับลักษณะงานของเครือข่าย พร้อมกับให้สอดคล้องกับบทบาท (จะนำมาทบทวนปรับปรุงในการประชุม พฤศจิกายน 2546)

           สวัสดิการ สวัสดิการถือเป็นปัจจัยสำคัญในการทำงาน เป็นสวัสดิการแก่คนทำงาน ค่ารักษาพยาบาล เงินกู้ยืม เป็นต้น สวัสดิการอาจเป็นในรูปกองทุนสะสม โดยมีกฏระเบียบของกลุ่มข้อบังคับต่าง ๆ ต้องมีการจัดการที่ชัดเจนมีตัวบุคคลที่รับผิดชอบ

กลุ่มที่ 2 ประชาสัมพันธ์ / สร้างความเข้าใจ / การยอมรับ
          การประชาสัมพันธ์เครือข่ายถือเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้บุคคลภายนอกได้รับรู้การทำงาน รู้จักเครือข่ายมากขึ้น มีความเป็นมาอย่าง ไร ทำอะไรให้แก่ชุมชนบ้าง และที่สำคัญทำให้องค์กร ภาคส่วนต่าง ๆ ยอมรับมากขึ้น สื่อการประชาสัมพันธ์ เครือข่ายอาจมีสัญลักษณ์เป็นของเครือข่ายเอง มีเสื้อเครือข่าย เป็นต้น

ผลที่ได้จากกลุ่มประชาสัมพันธ์เกิดแผนงาน ในปี 2547 ดังนี้
          1. วิทยุชุมชน เป้าหมายปี 2547 จะอยู่ในพื้นที่ ปาย แม่ลาน้อย แม่สะเรียง ขุนยวม ปางมะผ้า โดยงบประมาณในการตั้งสถานที่ 55,000 บาท , ให้ความรู้ความเข้าใจ 25,000 บาท ,ด้านงานบริหารจัดการ ,เวทีแลกเปลี่ยนเครือข่าย ขั้นสุดท้ายคือประเมินผลงาน
โดยมุ่งหาแหล่งทุน อาทิเช่น พอช. , สสส. , ท้องถิ่น , การรับบริจาค , วิทยาลัยชุมชน โดยผู้รับผิดชอบ ได้แก่ เครือข่ายระดับอำเภอ , ทีมประชาสัมพันธ์ , เครือข่ายระดับจังหวัด

          2. จัดสื่อประชาสัมพันธ์เครือข่าย ฯ จะจัดทำในรูปสื่อแผ่นพับ , ป้านผ้าเครือข่าย , จัดทำสัญลักษณ์เครือข่าย(LOGO) , คำขวัญ (เป็นการบ้านให้ทุกคนไปช่วยคิดเพื่อจะได้คุยกันในการประชุม วันที่ 20 - 21 พ.ย. 2546 ) , เสื้อ ,หนังสือพิมพ์ จุลสาร และพัฒนาในปี 2547 มีเวบไซด์ (WWW.) เป็นของเครือข่ายเอง
โดยงบประมาณอาจมาจากการระดมของเครือข่ายระดับอำเภอ ทุกอำเภอตามที่ได้จัดสรร โดยผู้รับผิดชอบ คือกลุ่มประชาสัมพันธ์ , ทีมวิชาการ

          3. สื่อภายนอก (อสมท. สวท. ) ลงวารสารอื่น ๆ ในการประชาสัมพันธ์โดยใช้สื่อภายนอก เช่น อสมท. สวท. โดยร่วมจัดรายการเดือนละ 1 ครั้ง โดยใช้งบประมาณในหมวดบริหารจัดการ ซึ่งมีทีมประชาสัมพันธ์ดำเนินงาน ร่วมกับอาสาสมัคร , กองเลขา ฯ และคุณพัฒสา ไชยพันโท

          4. เวทีสาธารณะ เวทีสาธารณะ นี้อาจเป็นกิจกรรมที่เครือข่ายจัดขึ้นโดยเป็นเวทีใหญ่ คือ งานมหกรรม , สมัชชาประจำปี , เวทีอื่น ๆ โดยทำปีละ 1 ครั้งต่อกิจกรรมนั้น ๆ ซึ่งงบประมาณจากโครงการที่กำหนดเวทีนั้น ๆ มา ผู้รับผิดชอบโดยตรง คือ เครือข่ายคณะทำงานระดับจังหวัด

กลุ่มที่ 3 งานข้อมูล / องค์ความรู้
          ข้อมูลเครือข่าย ชุดองค์ความรู้ถือว่าเป็นหัวใจสำคัญของเครือข่าย ข้อมูลที่ได้จากเครือข่ายในระดับต่าง ๆ ต้องเป็นข้อมูลที่แม่นยำ และแน่นอน ชุดข้อมูลที่เร่งด่วนในต่อนี้ของเครือข่าย คือ
ข้อมูลเกี่ยวกับโครงการต่าง ๆ ที่อยู่ภายใต้การดูแลของ คสข. หรือ ผ่าน คสข. โดยมีประเด็นตอบข้อมูลที่ต้องจัดเก็บ ดังนี้
                    0 ชื่อกลุ่มองค์กร ที่ตั้งขององค์กร
                    0 วัตถุประสงค์ / เป้าหมาย
                    0 กรรมการ โครงสร้าง (ผู้นำ ,ผู้ประสานงาน)
                    0 ประวัติความเป็นมาขององค์กร
                    0 จำนวนสมาชิก
                    0 กิจกรรมต่าง ๆ ที่ได้ดำเนินงานมา ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน
                    0 การจัดการกลุ่ม
                              - เวทีประชุมต่าง ๆ
                              - ระเบียบ , กฏกติกา กลุ่ม / องค์กร
                              - แผนและการทำตามแผน
                              - รูปแบบ และแนวทางการดำเนินงาน
                    0 ปัญหาอุปสรรค (ตั้งแต่อดีต - ปัจจุบัน)
                    0 การแก้ไขปัญหานั้น (ตั้งแต่อดีต - ปัจจุบัน)
                    0 วิทยากรกลุ่ม ผู้รู้ในกลุ่มนั้น (ชื่อ ,ที่อยู่ ,ประเด็นที่รู้ชำนาญ)

          โดยข้อมูลเบื้องต้นนี้ ถือว่าเป็นข้อมูลที่เร่งด่วนในการรวบรวมในขั้นตอนแรก ซึ่งข้อมูลที่ควรเก็บ คือโครงการ ที่อยู่ภายใต้ร่มของเครือข่าย ทั้ง 8 โครงการ และนำส่งข้อมูลดิบ เพื่อประมาลผล ในการส่งข้อมูลดิบให้ผู้รับผิดชอบแต่ละโครงการ ส่งในวันที่ 20 พ.ย. 2546 โดยโครงการทั้ง 8 โครงการประกอบด้วย
          1. โครงการวิจัยชีวิตสาธารณะ - ท้องถิ่นน่าอยู่ ผู้รับผิดชอบ คุณโสรัจจ์ ปวงคำคง
          2. พลังแผ่นดินเอาชนะยาเสพติด                     ผู้รับผิดชอบ           คุณพัฒสา   ไชยพันโท
          3. โครงการบ้านจุ่มเมืองเย็น                            ผู้รับผิดชอบ           คุณพัฒสา   ไชยพันโท
          4. เครือข่ายเกษตรทางเลือก                            ผู้รับผิดชอบ           คุณอรุณี   เวียงแสง
          5. โครงการเชื่อมประสานการพัฒนา               ผู้รับผิดชอบ           คุณอรุณี   เวียงแสง
          6. แผนแม่บทชุมชน                                       ผู้รับผิดชอบ           คุณพัฒสา   ไชยพันโท
          7. โครงการวิจัยท้องถิ่น                                  ผู้รับผิดชอบ           คุณอรุณี   เวียงแสง
          8. สื่อภาคประชาชน (วิทยุชุมชน)                   ผู้รับผิดชอบ           คุณอำพัน   ปรีชญาวิชัยกุล