ชื่อโครงการ  :       การสร้างผู้นำด้านวัฒนธรรม  ประเพณี  บ้านสามหมื่น  ต.เมืองแหง  อ.เวียงแหง  จ.เชียงใหม่

ชื่อนักวิจัย             :   นายยงยุทธ   หลี่จา  
สถานที่ติดต่อ      :   161  หมู่  6  ตำบลเมืองแหง  อำเภอเวียงแหง  จังหวัดเชียงใหม่ 
พื้นที่ดำเนินการ  :   บ้านสามหมื่น
ระยะเวลาดำเนินการ  :   8  เดือน  ( 1  กุมภาพันธ์  2552  ถึง  30  กันยายน  2552)
งบประมาณ                  :   89,000  บาท

ความเป็นมา         :
ชุมชนบ้านสามหมื่น  ตำบลเมืองแหง  อำเภอเวียงแหง  จังหวัดเชียงใหม่  เป็นหนึ่งในสมาชิกองค์กรเครือข่ายลุ่มน้ำดอยสามหมื่น  คนในชุมชนมีทั้งหมด  646  คน  ประกอบไปด้วยเผ่าลีซอ  จำนวน 538  คน  ชนเผ่าจีนยูนนาน  จำนวน  59  คน  ชนเผ่าไทยใหญ่  จำนวน  32  คน  และชนเผ่าปะหล่อง  จำนวน  17  คน  ชุมชนบ้านสามหมื่นนี้ตั้งมาตั้งแต่ปี  พ.ศ. 2502  โดยในยุคก่อตั้งชุมชนนั้นเป็นชนเผ่าม้งยุคบุกเบิกได้ย้ายหมู่บ้านไป  ชนเผ่าลีซอจึงได้เข้ามาอยู่ในชุมชนนี้แทน  จนปัจจุบันไม่เหลือชนเผ่าม้งเดิมอีกเลย
ในอดีตชุมชนอยู่อย่างพึ่งพาอาศัยกันใช้ชีวิตแบบภูมิปัญญาพื้นบ้าน  ตั้งแต่  พ.ศ.  2502  เป็นต้นมา  และเมื่อการดำรงชีวิตแบบเรียบง่ายดำเนินไปนั้น  เมื่อประมาณ  พ.ศ.2530  เป็นต้นมา  และเมื่อการดำรงชีวิตเปลี่ยนไปมีการส่งบุตรหลานไปเรียนหนังสือในเมืองมากขึ้น  ทำให้ระบบครอบครัวเริ่มห่างไกล  การใช้ชีวิตก็เปลี่ยนไปมีการทำงานเพิ่มมากขึ้นเป็น 2 เท่า  เพื่อส่งเสียลูกหลานเรียนหนังสือจนลืมที่จะสอนประเพณีของตนเองให้กับลูกหลาน  กลับยิ่งมีการนำเอาวัฒนธรรมของคนในเมืองมาใช้  ซึ่งกลุ่มคนเหล่านี้คิดว่าเป็นประเพณีที่ดีงาม  แต่กลับไม่นึกว่าจะเป็นการทำลายวัฒนธรรมที่ดีงามของชนเผ่าของตนเองที่สืบทอดกันมาช้านานโดยไม่รู้ตัว  สาเหตุของการเปลี่ยนแปลงนั้นเกิดขึ้นมาจากสมัยก่อนผู้นำทางด้านวัฒนธรรมนั้น  ไม่ได้มีการถ่ายทอดหรือสอนให้กับรุ่นลูกหลาน  เพราะวัยรุ่นในยุคนั้นออกไปเรียนหนังสือข้างนอกชุมชน  เมื่อผู้นำไม่ได้ถ่ายทอดไว้  พอหมดยุคคนรุ่นนั้น  จึงไม่มีคนรุ่นต่อมาที่จะสืบทอดวัฒนธรรมประเพณีต่าง ๆ ได้ดังเช่นในอดีต  ประกอบกับความเจริญเริ่มเข้ามาในชุมชนมากขึ้น  จนปัจจุบันในชุมชนไม่มีผู้นำทางด้านวัฒนธรรมหลงเหลือเลย  ส่งให้วัฒนธรรมประเพณีที่ดีงามของชุมชนหายไป  บางอย่างไม่มีการประกอบพิธีกรรมนั้น ๆ อีกเลย  ส่งผลให้การดำรงชีวิตแบบต่างคนต่างอยู่มีมากขึ้น  ความสามัคคีลดน้อยลงและผู้นำชุมชนไม่สามารถประกอบพิธีกรรม  และประเพณีบางประเพณีได้อย่างในอดีตที่ผ่านมา  ทางกลุ่มผู้นำชุมชนจึงได้รวมกลุ่มกันและคิดว่าหากวันนี้เราไม่ศึกษา  รวบรวม  วัฒนธรรม  ประเพณี  ที่ดีงามของคนในชุมชนไว้  อีกไม่กี่ปีวัฒนธรรมและความเป็นชนเผ่าลีซอของบ้านสามหมื่นคงหายไปและหมู่บ้านคงเกิดการเปลี่ยนแปลงไปมากกว่านี้

คำถามวิจัย  :  ประเพณีวัฒนธรรมของชนเผ่าลีซอบ้านสามหมื่นมีอะไรบ้าง  และชุมชนจะสามารถสร้างผู้นำทางด้านวัฒนธรรมลีซอของชุมชนสามหมื่นได้อย่างไร

วัตถุประสงค์  :

1. เพื่อศึกษา  รวบรวม  ประเพณีวัฒนธรรมของชนเผ่าลีซอบ้านสามหมื่น
2. เพื่อศึกษาแนวทางการสร้างผู้นำด้านวัฒนธรรมลีซอบ้านสามหมื่น
3. เพื่อสื่อสารประเพณี  วัฒนธรรมให้คนในชุมชนให้สามารถปฏิบัติได้อย่างถูกต้อง

แผนการดำเนินงาน  :

1. ประชุมสร้างความเข้าใจโครงการวิจัยและแผนการทำงานร่วมกับชาวบ้าน
2. ประชุมวางแผน  และออกแบบเครื่องมือในการศึกษาข้อมูลตามขอบเขตการดำเนินงานที่กำหนดไว้
3. จัดทำแบบสอบถามในการเก็บข้อมูล
4. ศึกษา  รวบรวมข้อมูลตามขอบเขตดังกล่าว  โดยแบ่งเป็น 2 หมวด  คือ  ชุดเนื้อหาประเพณี  วัฒนธรรม  จำนวน 7  เรื่อง  ได้แก่  ปีใหม่ลีซอ  เลี้ยงเจ้าเมือง  เชงเม้ง  ลงแขก  สาร์ทจีน  ไว้พระจันทร์  กินข้าวใหม่  และชุดการละเล่นพื้นบ้าน  โดยใช้วิธีการดังนี้
1. เก็บข้อมูลจากแบบสอบถาม
2. สัมภาษณ์ผู้รู้เก็บข้อมูลตามประเด็นที่กำหนด
3. ประชุมกลุ่มย่อย (วงน้ำชา)  เพิ่มเติมข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์
4. เข้าร่วมประเพณี  และเก็บข้อมูลจากของจริงเพิ่มเติม
5. ทดลองทำของเล่นชนเผ่า
6. ประชุมทีมวิจัยประจำเดือนเพื่อสร้างความเข้าใจ  วางแผน  และสรุปการทำงานร่วมกัน
7. แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับชุมชนอื่น ๆ
8. สรุปข้อมูลทั้งที่เก็บได้ทั้งหมดและวางแผนการดำเนินงานระยะต่อไป
9. จัดทำรายงาน

ผลที่คาดว่าจะได้รับ  :

1. ได้ข้อมูลประเพณี  วัฒนธรรมลีซอบ้านสามหมื่น
2. ชุมชนเรียนรู้ประเพณีวัฒนธรรมของชนเผ่าที่ถูกต้อง
3. ได้แนวทางสร้างผู้นำทางด้านวัฒนธรรมลีซอบ้านสามหมื่น

รายชื่อผู้ทำงานในโครงการ
ทีมวิจัยหลัก

1. นายยงยุทธ            หรี่จา                      ผู้ใหญ่บ้าน
2. นายสุวิทย์              เล่ายี่ปา                   คณะกรรมการหมู่บ้าน ประธาน SML
3. นายประเสริฐ       ฉั่วจา                      ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน
4. นายอาเล                เลาหมี่                    ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน
5. นายเอกชัย            เลายี่ปา                   ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน  และสมาชิก อบต.

ทีมวิจัยร่วม

1. นายสมบัติ             เลายี่ปา
2. นายสุรพงษ์          เลายี่ปา
3. นายเลาป๋า             เลายี่ปา
4. นายอะตาผะ         วู่ผะ
5. นายยะแนะ           เลายี่ปา
6. นายสมชาย           หมอจา
7. นายเลาเหลียง      หลี่จา
8. นายนิคม                เลายี่ปา
9. นายมนัส               ฉั่วจา
10. นายเอก                  โหล่จา

ที่ปรึกษา

• นายหลวง              เลายี่ปา                   ที่ปรึกษาวัฒนธรรม
• นายอิสระ              ศิริไสยาสน์           หัวหน้าหน่วยจัดการต้นน้ำดอยสามหมื่น
• ด.ต.วินัย รอดทับ